محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1521

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

مشار اليهم ولايتى و جائى از خاك متعلقهء به ايران را به آن دولت بهيّه بدهند كه به ازاء آن كمك و اعانتى نمايند هرگز امناى دولت بهيّه انگليس به اين امر اقدام نكرده پيرامون آن نخواهند گشت و دخل و تصرّف در ممالك متعلقّه به ايران ابدا نخواهند كرد . فصل سيّم - مقصود كلّى از اين عهدنامه آنست كه دو دولت قوىشوكت از جانبين امداد و كمك به يكديگر نمايند به شرطى كه دشمنان در نزاع و جدال سبقت نمايند و منظور اينست كه از امداد جانبين به يكديگر هر دو دولت قوى و مستحكم گردند . اين عهدنامه محض از براى رفع تقدّم و سبقت نمودن دشمنان در نزاع و جدال استقرار پذيرفته است و مراد از سبقت تجاوز نمودن از خاك متعلقّهء به خود و قصد ملك خارج از ملك خود كردن است و خاك متعلقّه به هريك از دولتين ايران و روس از قراريست كه به استصواب « 1 » وكلاى دولتين ايران و انگلتره و دولت روس بعد از اين مشخص و معيّن گردد . فصل چهارم - چون در يك فصل از فصول عهدنامهء مجمله كه فيما بين دولتين عليّتين بسته شده قرارداد چنين است كه اگر طايفه‌اى از طوايف فرنگيان به ممالك ايران به عزم دشمنى بيايند و دولت عليّهء ايران از دولت بهيّهء انگليس خواهش امداد نمايند فرمانفرماى هند از جانب دولت بهيّهء انگليس خواهش مذكوره را به عمل بياورند و لشكر به قدر خواهش با سردار [ و اسباب ] و اساس جنگ از سمت هندوستان به ايران بفرستند ، و اگر فرستادن لشكر امكان نداشته باشد به عوض آن از جانب دولت بهيّهء انگليس مبلغى نقد كه قدر آن در عهدنامه مفصّله كه من‌بعد فيما بين دولتين قويمتين بسته مىشود معيّن « 2 » خواهد شد . الحال مقرّر است كه مبلغ و مقدار آن دويست هزار تومان ساليانه خواهد بود . و اگر دولت عليّه ايران قصد ملكى خارج از خاك خود نموده در نزاع و جنگ سبقت با طايفه‌اى از طوايف فرنگستان نمايند امداد مذكور از جانب دولت بهيّه انگليس [ به هيچ‌وجه ] داده نخواهد شد . و چون وجوه نقد مزبور براى نگاهداشتن قشون است ايلچى دولت بهيّه

--> ( 1 ) . متن : به اطلاع . ( 2 ) . متن : و معين .